SPIS TREŚCI
Tympanostomia (drenaż uszu) czyli popularnie zwane szpulki czy pistony, zabieg polegający na założeniu do ucha dreników wentylacyjnych po wykonaniu paracentezy błony bębenkowej.
Tympanostomia, czyli zabieg założenia drenażu wentylacyjnego do ucha środkowego, wykonywana jest w celu odprowadzenia wydzieliny gromadzącej się w jamie bębenkowej. Jest to również procedura lecznicza w przypadku ostrego zapalenia ucha środkowego, pozwalająca złagodzić silny ból i przyśpieszyć powrót do zdrowia.
Chroniczne infekcje ucha lub obecność płynu w uchu środkowym powodują upośledzenie słuchu, co może mieć negatywne konsekwencje zwłaszcza u dzieci, które dopiero uczą się mówić. Otolaryngolog może wtedy zalecić nacięcie błony bębenkowej ucha oraz umieszczenie w powstałym otworze drenażu wentylacyjnego. Tympanostomia usuwa niedosłuch przewodzeniowy i chroni przed poważnymi powikłaniami, jak uszkodzenie słuchu.
Drenaż uszu – wskazania do zabiegu
Wskazaniem do zabiegu tympanostomii jest:
- nawracające zapalenie ucha środkowego (ostre zapalenie ucha środkowego),
- przewlekłe wysiękowe zapalenie ucha (trwające ponad 3 miesiące),
- upośledzenie funkcji trąbki słuchowej,
- niedosłuch przewodzeniowy powyżej 30 dB,
- deformacja błony bębenkowej,
- powikłanie zapalenia ucha środkowego, np. zapalenie wyrostka sutkowatego.
Tympanostomia – przeciwwskazania
Tympanostomia nie może zostać przeprowadzona, gdy występują:
- ciężkie skazy krwotoczne,
- zaburzenia krzepliwości krwi,
- aktywne infekcje dróg oddechowych,
- choroby wykluczające możliwość zastosowania narkozy,
- nadwrażliwość na środki znieczulające.
Przygotowania do zabiegu tympanostomii
Przed tympanostomią muszą zostać wykonane podstawowe badania, jak morfologia, układ krzepnięcia oraz badanie poziomu elektrolitów. Zabieg jest również poprzedzony konsultacją u anestezjologa, ponieważ odbywa się pod narkozą.
Pacjent zostaje zakwalifikowany do zabiegu na podstawie wnikliwej konsultacji laryngologicznej oraz badań audiologicznych (tympanometria). Podczas wizyty lekarz przeprowadza wywiad i wykonuje odpowiednie badania laryngologiczne. Ponieważ tympanostomię można połączyć z zabiegiem adenotomii (wycięciem migdałka gardłowego), na konsultacji należy ustalić zakres zabiegu – mówi dr hab n. med. Dmitry Tretiakow, specjalista laryngolog (otolaryngolog).
Nacięcie błony bębenkowej z założeniem drenażu wentylacyjnego (Paracenteza błony bębenkowej, założenie drenika wentylacyjnego, tympanostomia)
Drenaż uszu – na czym polega zabieg?
Zabieg odbywa się w znieczuleniu ogólnym. Pierwszym etapem jest paracenteza uszu, czyli nacięcie błony bębenkowej u dziecka w odpowiednim miejscu. Lekarz używa w tym celu specjalnego mikronoża. Dzięki mikroskopowi obraz błony bębenkowej jest powiększony, co pozwala na precyzyjne wykonanie drobnego nacięcia. Następnie lekarz odprowadza płyn zalegający w uchu środkowym.
Kolejnym krokiem jest tympanostomia, a więc umieszczenie w powstałym otworze drenażu wentylacyjnego, czyli cieniutkiej rurki silikonowej lub teflonowej, która ma za zadanie połączyć jamę ucha środkowego z zewnętrznym przewodem słuchowym. Dzięki temu prawidłowa wentylacja ucha zostaje przywrócona. Dreny mają niewielkie rozmiary i po założeniu są niewyczuwalne.
Rekonwalescencja po drenażu ucha
Przez pierwszy tydzień po zabiegu zaleca się chronić ucho przed zamoczeniem. Po upływie tego czasu można normalnie zażywać kąpieli i pływać, zabezpieczając ucho zatyczkami lub watą dopóki dren nie wypadnie. Niewskazane jest natomiast aby dziecko nurkowało, ze względu na większe ciśnienie wywierane przez wodę – gdy jama bębenkowa zostanie zalana, może dojść do urazu ciśnieniowego ucha środkowego.
Po około kilku miesiącach dreny powinny wypaść samoistnie. Należy to kontrolować co pewien czas u laryngologa. W szczególnym przypadku dren może zostać założony na kilka lat, a po upływie odpowiedniego czasu powinien zostać usunięty przez specjalistę.
Jeśli była przeprowadzana również adenotomia, dziecko powinno unikać wysiłku fizycznego przez ok. 3 tygodnie oraz na krótki okres po zabiegu przejść na dietę półpłynną.
Drenaż uszu – powikłania
Powikłania po zabiegu zdarzają się rzadko, jednak są możliwe. Najczęściej jest to wyciek wydzieliny z ucha, świadczący o występującym stanie zapalnym. Dopóki wysięk nie ustąpi, wskazane są wizyty kontrolne u laryngologa.
Zdarza się, że dren wypada zbyt wcześnie lub zostaje zatkany przez przez wydzielinę ucha. Rzadko dochodzi do skaleczenia przewodu słuchowego zewnętrznego, pojawienia się krwiaka błony bębenkowej/w jamie bębenkowej lub zapalenia ucha środkowego.
Dren, który nie wypadł samoistnie w określonym czasie, musi zostać usunięty przez lekarza. Inaczej pojawia się ryzyko tympanosklerozy (stwardnienia ucha środkowego), pęknięcia błony bębenkowej lub powstania perlaka.
FAQ – drenaż ucha
1. Kiedy należy wykonać nacięcie błony bębenkowej?
Głównymi wskazaniami do nacięcia błony bębenkowej jest wysiękowe zapalenie ucha środkowego oraz ostre zapalenie ucha środkowego. Zabieg wykonuje się również przy powikłaniach ostrego zapalenia ucha środkowego oraz przy niedosłuchu przewodzeniowym.
2. Czy nacięcie błony bębenkowej boli?
Zabieg odbywa się w znieczuleniu ogólnym, dlatego nie jest bolesny.
3. Jak przebiega tympanostomia?
Tympanostomia rozpoczyna się od nacięcia błony bębenkowej (paracentezy). Następnie zostaje odessana gęsta wydzielina, a w miejsce otworu zakłada się dren.
4. Ile trwa paracenteza uszu?
Paracenteza uszu trwa zwykle około 10 minut.
Bibliografia
1. Rosenfeld, RM, Bhaya, MH, Bower, CM. Impact of tympanostomy tubes on child quality of life. Arch Otolaryngol Head Neck Surg. 2000;126(5):585-592
2. Mui, S, Rasgon, BM, Hilsinger, RL, Lewis, B, Lactao, G. Tympanostomy tubes for otitis media: quality-of-life improvement for children and parents. Ear Nose Throat J. 2005;84(7):418, 420-412, 424.