SPIS TREŚCI
FESS (ang. Functional Endoscopic Sinus Surgery) – endoskopowa operacja zatok, jest to nowoczesny i małoinwazyjny zabieg, wykonywany w celu przywrócenia prawidłowej wentylacji zatok przynosowych. Do jej zakłócenia dochodzi, gdy błona śluzowa w tak zwanym kompleksie ujściowo-przewodowym ulega chorobowym zmianom, w efekcie blokując ujścia zatok przynosowych. Operacja zatok pozwala na ich udrożnienie i umożliwia przyczynowe leczenie przewlekłego zapalenia zatok. Omawiany w artykule zabieg FESS przeznaczony jest dla osób dorosłych.
FESS – wskazania do zabiegu
FESS zatok wykonuje się w następujących przypadkach:
- przewlekłe lub nawracające ostre zapalenie zatok przynosowych, oporne na leczenie farmakologiczne,
- usuwanie ciała obcego z zatoki,
- polipy nosa i zatok,
- niewielkie guzy nowotworowe,
- leczenie śluzowiaka zatok przynosowych,
- grzybica zatok,
- niedrożność kanalików łzowych,
- wady rozwojowe.
Operacja zatok – przeciwwskazania
Przeciwwskazaniami do zabiegu FESS są:
- rozległe, niemożliwe do usunięcia w całości zmiany, zwłaszcza o charakterze złośliwym,
- śródoczodołowe powikłania ostrego zapalenia zatok (ropień oczodołu, zapalenie szpiku kości czołowej, guz Potta),
- zaburzenia krzepnięcia krwi,
- względnie: palenie papierosów.
Przygotowanie do zabiegu FESS
Do zabiegu FESS kwalifikuje laryngolog, po wykonaniu oraz zleceniu odpowiednich badań. Konieczna jest również konsultacja z anestezjologiem, aby wykluczyć przeciwwskazania do znieczulenia ogólnego.
Przynajmniej tydzień przed planowaną operacją pacjent powinien unikać zażywania leków przeciwzakrzepowych, jak np. aspiryna, polopiryna. Nie wolno nic pić na 4 godziny przed zabiegiem ani jeść na minimum 6 godzin przed operacją.
Na czym polega endoskopowa operacja zatok?
Zabieg na zatoki FESS odbywa się w znieczuleniu ogólnym. Wprowadzając do jamy nosowej sondę endoskopu, lekarz uzyskuje na monitorze powiększony obraz wszystkich zmienionych chorobowo tkanek. Usuwa je za pomocą precyzyjnego narzędzia mikrochirurgicznego, które wprowadza przez nozdrza. Na koniec zakładana jest tamponada, która jest utrzymywana przez 24 godziny.
Dzięki temu, że naturalne otwory ciała umożliwiają dojście do zmienionych chorobowo miejsc, unika się wykonywania cięć, po których mogłyby pozostać blizny na twarzy. Zdrowe struktury anatomiczne nie zostają naruszone podczas zabiegu FESS.
Rekonwalescencja po operacji FESS
Rekonwalescencja po operacji FESS jest stosunkowo krótka, pacjent opuszcza szpital w dniu operacji lub następnego dnia. Przed powrotem do domu zostaje mu zdjęta tamponada. Pacjent otrzymuje również zalecenia lekarskie, których powinien ściśle przestrzegać:
- konieczność stosowania sterydów donosowych,
- przepłukiwanie nosa roztworem 0,9% chlorku sodu,
- unikanie nadmiernej aktywności fizycznej i zawodowej przez 7 dni po zabiegu,
- stawianie się na wizyty kontrolne w celu oczyszczenia nosa.
Endoskopowa operacja zatok – powikłania
FESS jest zabiegiem bezpiecznym, jednak jak każda operacja, może nieść ze sobą pewne skutki uboczne. Powikłania występują u ok. 2-5,4 % przypadków. Do najczęstszych i niegroźnych należą: krwawienie, obrzęk i ból w okolicy nosa, powstawanie strupów i zrostów, zaburzenia węchu. O wiele rzadziej zdarzają się poważniejsze powikłania, jak krwiak oczodołu, uszkodzenie nerwu wzrokowego, odma podskórna, wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego.
Endoskopowa operacja zatok – cena
Leczenie zatok
FAQ
1. Ile zwolnienia lekarskiego po operacji zatok nosa będę potrzebować?
Około 7 dni, chociaż jest to oczywiście zależne od przebiegu procesu gojenia i wykonywanej pracy.
2. Operacja zatok – ile zwolnienia potrzeba?
Dla większości pacjentów wystarcza 7 dni zwolnienia od aktywności zawodowej.
3. Jak wygląda operacja zatok nosa?
W trakcie operacji zatok pacjent znajduje się w znieczuleniu ogólnym. Zabieg odbywa się z wykorzystaniem metody endoskopowej, dzięki czemu lekarz ma bieżący podgląd na operowane tkanki, a uzyskany obraz jest powiększony. Umożliwia to precyzyjne usunięcie zmienionej błony śluzowej. Ostatnim etapem zabiegu jest założenie tamponady.
4. Operacja FESS – czy bezpieczna?
Operacja FESS w przeważającej większości przypadków jest bezpieczna, nie można jednak całkowicie wykluczyć ryzyka powikłań. U 2 do 5,4% przypadków dochodzi do komplikacji, od niegroźnych – jak niewielkie krwawienie do poważniejszych, jak krwiak oczodołu, uszkodzenie nerwu wzrokowego, odma podskórna, wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego.
5. Ile kosztuje operacja zatok nosa?
Koszt operacji zatok nosa to 7000 zł.
Bibliografia
1. K Dalziel i inni, Systematic review of endoscopic sinus surgery for nasal polyps, [w:] NIHR Health Technology Assessment programme: Executive Summaries, Southampton: NIHR Journals Library, 2003
2. Slack R, Bates G (September 1998). „Functional endoscopic sinus surgery”. American Family Physician. 58 (3): 707–18
3. Tajudeen BA, Kennedy DW (June 2017). „Thirty years of endoscopic sinus surgery: What have we learned?”. World Journal of Otorhinolaryngology – Head and Neck Surgery
4. Miłoński J, Olszewski J: Endoskopowe leczenie chorych z zapaleniami zatok przynosowych i współistniejącymi anatomicznymi zaburzeniami drożności nosa, Otolaryngol Pol 2009: 63 (7 ): 16-19
5. Abdullah Al-Mujaini, Upender Wali, Mazin Alkhabori, Functional Endoscopic Sinus Surgery: Indications and Complications in the Ophthalmic Field, „Oman Medical Journal”, 24, 2009, s. 70–80